KSIĄŻNICA CIESZYŃSKA
43-400 Cieszyn, ul. Mennicza 46
tel.: (33) 851 38 41, fax: (33) 851 38 45
e-mail: ksiaznica@kc-cieszyn.pl

Działalność naukowa

Data aktualizacji: 2013-10-30 11:04:12

Obok realizacji programów związanych z ochroną, konserwacją i opracowaniem zbiorów oraz tworzeniem warsztatu dokumentacyjnego do badań regionalnych, Książnica Cieszyńska prowadzi również działalność naukową, która, będąc w sposób bezpośredni inspirowana charakterem i zawartością posiadanych zbiorów, w pierwszym rzędzie koncen-truje się problematyce odnoszącej się do szeroko pojętej kultury piśmienniczej Śląska Cieszyńskiego. Podejmowane w tej sferze inicjatywy biblioteka stara się realizować we współpracy zarówno z cieszyńskimi, jak i krajowymi i zagranicznymi ośrodkami naukowymi. Pośród instytucji i organizacji, z którymi łączy ją najbliższa współpraca, znajdują się m.in.: Archiwum Krajowe w Opawie, Biblioteka Główna Czeskiej Akademii Nauk w Pradze, Biblioteka Jagiellońska, Biblioteka Instytutu Martina Opita w Herne, Biblioteka Regionalna w Karwinie, Biblioteka Śląska, Centrum badań Śląskoznawczych i Bohemistycznych Uniwersytetu Wrocławskiego, Fundacja Domu Górnośląskiego w Ratingen, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Instytut Herdera w Marburgu, Instytut Śląski w Opawie, instytuty bibliotekoznawstwa i informacji naukowej Uniwersytetów War-szawskiego, Wrocławskiego i Śląskiego, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Ośrodek Doku-mentacyjny Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, Ośrodek „Karta”, Polskie Towarzystwo Bibliologiczne, Polskie Towarzystwo Historyczne, Pracownia Dokumentacji Księgozbiorów Historycznych Biblioteki Narodowej.


Efektem owej współpracy stały się m.in. zorganizowane w Cieszynie konferencje naukowe. Pierwsze z nich, odbyły się już w latach 1994-1995 i związane były z progra-mowaniem działań. Książnicy Cieszyńskiej, a ich program poświęcony został działalności dokumentacyjnej i informacyjnej dla potrzeb regionalnego ruchu naukowego oraz ochronie regionalnego dziedzictwa piśmienniczego. Odmienny charakter miała trzecia konferencja, zorganizowana w 1996 r. Zostały na niej przedstawione i poddane dyskusji ekspertyzy, jakie wypracowano w wyniku kilkumiesięcznych badań nad cieszyńskimi księgozbiorami historycznymi, przeprowadzonych przez specjalnie w tym celu zaproszonych polskich, czes-kich i niemieckich księgoznawców i historyków. W rezultacie owych prac powstał obszerny, rzetelnie udokumentowany materiał, zawierający nie tylko ocenę wartości zbiorów cieszyńskich i ich znaczenia dla śląskiej, polskiej, czeskiej i niemieckiej kultury piśmienniczej, ale także sformułowane na tej podstawie wnioski odnoszące się do potrzeb, możliwości i warunków wykorzystania zabytkowych kolekcji w interdyscyplinarnych badaniach naukowych. Dwie kolejne konferencje miały charakter monograficzny. Pierwsza, zorganizowana w 1997 r., poświęcona została biografii i dorobkowi ks. Leopolda J. Szersznika. Druga, która odbyła się w 1999 r., dotyczyła problematyki z pogranicza dziejów oświaty i kultury książki na Śląsku Cieszyńskim. Kolejna konferencja, zorganizowana w 2007 r., w ramach realizowanego wówczas projektu „Wspólne źródła”, inspirowana była pracami nad edycją "Gedenkbuch der Stadt Teschen", opracowania kronikarskiego, spełniającego zarazem elementarne standardy dzieła naukowego i poświęcona została teorii i praktyce regionalnego i lokalnego dziejopisarstwa, uprawianego zarówno przez profesjonalistów, jak i amatorów. Materiały z wszystkich konferencji zostały ogłoszone w psotaci samoistnych publikacji, przy czym referaty przedstawione podczas ostatniej z nich opublikowane zostały w Internecie w formie e-booka.


Kolejnym istotnym elementem działań podejmowanych w sferze naukowej jest program "Katalogi i inwentarze Książnicy Cieszyńskiej". Celem programu, realizowanego we współpracy Centrum Badań Śląskoznawczych i Bohemistycznych Uniwersytetu Wrocławskiego, Biblioteki Jagiellońskiej i Książnicy Cieszyńskiej, jest przygotowywanie i publikacja inwentarzy i katalogów wybranych fragmentów zbiorów Książnicy. Do tej pory ukazała się drukiem edycja pochodzącego z 1824 r. „Repertorium Codicum Manuscriptorum in caes. reg. Bibliotheca Scherschnickiana Teschinii” oraz przygotowany przez dr. Marina Zwiercana katalog rękopisów średniowiecznych z tejże kolekcji. Projekt, finansowany z grantu Komitetu Badań Naukowych, przy¬znanego Centrum Badań Śląskoznawczych i Bohemistycznych UWr, zrealizowany został w latach 1995-2003. W następnej kolejności planowane jest przygotowanie obszernego przewodnika po wszystkich cieszyńskich kolekcjach rękopiśmiennych.


 W 2004 r. Książnica Cieszyńska we współpracy z czeskocieszyńskim Ośrodkiem Dokumentacyjnym Kongresu Polaków w Republice Czeskiej uruchomiła wydawniczą serię źródłową, mającą na celu upowszechnianie nieznanych lub trudnodostępnych źródeł historycznych odnoszących się do przeszłości Śląska Cieszyńskiego, od średniowiecza po czasy najnowsze. Seria, zatytułowana „Bibliotheca Tessinensis”, ukazuje się w dwóch mutacjach, z których jedną – „Series Polonica” – wydaje Książnica Cieszyńska, a drugą – „Series Bohemica” – Ośrodek Dokumentacyjny Kongresu Polaków w Republice Czeskiej. Kolejne tomy poszczególnych podserii, ukazujące się niezależnie od siebie, stosownie do organizacyjnych i finansowych możliwości wydawców, przygotowywane są do druku według wspólnej instrukcji wydawniczej, zachowując ujednolicony układ typograficzny, podobną szatę graficzną oraz ciągła numerację w ramach całej serii. Do tej pory opublikowano cztery tomy serii „BT” (w sześciu woluminach), zawierające m.in. edycje materiałów genealogicznych i heraldycznych do dziejów szlachty cieszyńskiej, pochodzącą z pierwszej połowy XIX w. „Kronikę Cieszyna”, dokumenty dotyczące kwestii cieszyńskiej w relacjach polsko-czechosłowackich w latach 1945-1949, a także materiały odnoszące się do relacji pomiędzy organami państwa, kościołami i związkami wyznaniowymi oraz grupami narodowościowymi na Zaolziu w latach 1945-1953.


W latach 1994 – 2004  staraniem Książnicy Cieszyńskiej ukazało się drukiem łącznie 17 publikacji, w tym pięć zbiorów materiałów konferencyjnych, cztery bibliografie, dwie edycje źródłowe oraz kilka katalogów wystaw i obszernych folderów, prezentujących zbiory oraz nową siedzibę biblioteki. Zabiegając o wysoki poziom merytoryczny swoich publikacji, Książnica przykłada również wielką wagę do nadania im efektownej szaty graficznej i trwałej formy, m.in. poprzez stosowanie papieru bezkwasowego.

 

Ta strona używa plików cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zamknij