„Ośrodek jedyny w Polsce, a rzadki również w skali światowej” – tak w 1996 r. prof. Barbara Bieńkowska określiła Cieszyn, mając na myśli niezwykłe nagromadzenie zachowanych tu historycznych bibliotek i archiwów. Za tą oceną stało zjawisko, które po trzydziestu latach wciąż domaga się namysłu: w niewielkim mieście przetrwały księgozbiory tworzone przez stulecia w różnych środowiskach, dla różnych użytkowników i z bardzo różnych powodów.
Właśnie od nich rozpocznie się cykl paneli „Kulturowy kod Cieszyna”, realizowany w ramach projektu „Książka – kulturowe DNA Cieszyna”. Pierwsza debata, zatytułowana „Żywe dziedzictwo czy zapomniany skarb? Najstarsze biblioteki Śląska Cieszyńskiego”, odbędzie się 10 września o godz. 17.00 w Książnicy Cieszyńskiej.
Pytanie o cieszyńskie biblioteki prowadzi znacznie dalej niż historia samych kolekcji. Każe zastanowić się nad potrzebami, z których wyrastały, nad ludźmi, którzy z nich korzystali, i nad tym, co po dawnych użytkownikach pozostało w książkach. Otwiera też problem ich późniejszych losów: dlaczego jedne zbiory przetrwały, inne uległy rozproszeniu, a te zachowane mogą dziś mówić więcej, niż potrafili przewidzieć ich twórcy.
To właśnie owo przejście od dawnej funkcji książki do jej współczesnej wartości będzie zasadniczą osią rozmowy. Jakiej wiedzy dostarczają historyczne księgozbiory? Co decyduje o tym, że pozostają źródłem żywym i czytelnym? Jaką odpowiedzialność nakłada ich posiadanie na instytucje, które dziś się nimi opiekują? Wreszcie – czy zasób tej rangi może stać się czymś rzeczywiście obecnym w świadomości mieszkańców i w sposobie, w jaki Cieszyn opowiada o samym sobie?
W dyskusji udział wezmą Jan Paweł Borowski, Jolanta Sztuchlik i dr Jadwiga Picha. Panel poprowadzi Krzysztof Szelong, dyrektor Książnicy Cieszyńskiej.
Spotkanie otwiera cykl pięciu debat, których wspólnym przedmiotem będzie książka jako jedno ze źródeł pozwalających odczytywać kulturowe DNA Cieszyna. Kolejne panele podejmą zagadnienia książki wyznaniowej, tradycji edukacyjnych, cieszyńskiego bibliofilstwa oraz dzieł szczególnie ważnych dla kształtowania regionalnej tożsamości.
10 września 2026 r., godz. 17.00
Książnica Cieszyńska, ul. Mennicza 46
