Święta Wielkiej Nocy
piórem o. Leopolda Tempesa SJ

Przed Świętami Wielkanocnymi z pewnością warto zajrzeć do przechowywanego w zasobach Książnicy Cieszyńskiej manuskryptu dziennika działań misyjnych jezuity Leopolda Tempesa „Diarium Missionis Episcopalis Wratislav[iensis] coepta a 1 Apriliis Anni 1716”, którego autorstwo odkrył urodzony w Puńcowie ks. Józef Franek (1915–1939). W Książnicy Cieszyńskiej zachowały się dwa maszynopisy, odzwierciedlające stan przeprowadzonych...

Co zajmowało
księdza Leopolda Jana Szersznika
w czasie wielkanocnym 1784 r.?

37-letni wówczas ks. Leopold Jan Szersznik od kilku już lat zdobywał doświadczenie w pracy pedagogicznej, pełniąc funkcję profesora retoryki i poetyki w gimnazjum katolickim w Cieszynie. Z teorią sztuki pięknego wysławiania się zaznajamiał swych uczniów w trakcie lekcji, zaś z jej praktycznym zastosowaniem – podczas uroczystości szkolnych, np. rozpoczęcia lub...

Święta Rozalia – orędowniczka chroniąca od zarazy

Św. Rozalia z Palermo, znana też jako Rozalia Sycylijska (1129–1160) była pustelnicą i dziewicą. Jest świętą Kościoła katolickiego, patronką chroniącą od zarazy i chorób zakaźnych. Pochodzący ze zbiorów ikonograficznych Książnicy Cieszyńskiej półpostaciowy wizerunek świętej Rozalii umieszczony został w polu o kształcie nieregularnego wielokąta. Postać świętej przedstawiona została w czerwonej sukni...

„Iliada. Pomór-gniew”
– wizja Wyspiańskiego

Lęk przed chorobą wpisany jest w świadomość człowieka. Kiedy zaś choroba dotyka zbiorowości, początkowo przekształca się w bezradność i przerażenie i dopiero stopniowo przechodzi w kontrdziałanie i zapobieganie. Odbicie czasu zarazy znajdowało odzwierciedlenie również w literaturze i ikonografii. Kiedy Lucjan Rydel na zamówienie warszawskiego „Tygodnika Ilustrowanego” podjął się tłumaczenia „Iliady”...

rozMYwani# – niepokorny Paweł Kubisz i jego „Przednówek”

Głównym organizatorem życia literackiego na Zaolziu w dwudziestoleciu międzywojennym i okresie po II wojnie światowej aż do 1958 r. oraz jednym z najważniejszych zaolziańskich literatów w ogóle był Paweł Kubisz (1907–1968), poeta buntu i niepokoju, często określany przez historyków mianem postaci tragicznej. Przyszły pisarz urodził się w Końskiej, w rodzinie...

Obchody rocznicy Konstytucji 3 Maja w tajnej organizacji „Jedność”

Przed 1918 r. rocznica ustanowienia Konstytucji 3 maja była jednym z najważniejszych świąt narodowych obchodzonych przez polskich mieszkańców Śląska Cieszyńskiego. Prawdopodobnie pierwszą wieczornicę oficjalnie poświęconą wydarzeniom z 1791 r. zorganizowała Czytelnia Ludowa w roku 1888 w hotelu „Pod Złotym Wołem” na Górnym Rynku w Cieszynie. Od otwarcia w mieście polskiego...

Mateusz Opolski (1780–1850)

„Nie Stalmach, ani Cinciała itd. byli pierwszymi pionierami uświadomienia narodowego i ruchu polskiego wśród ludności na Śląsku Cieszyńskim, lecz zaszczyt ten należy się przede wszystkim ks. Opolskiemu” (Józef Londzin, „Historja Generalnego Wikarjatu w Cieszynie”, Cieszyn 1926). 11 czerwca 2020 r. mija równe 170 lat od śmierci Mateusza Opolskiego (1780–1850), zasłużonego...

Pierwsza polska biblioteka dla Cieszyniaków

Pierwsza biblioteka polska dla czytelników ze Śląska Cieszyńskiego nie mieściła się w Cieszynie, Bielsku, ani nawet na Śląsku Cieszyńskim. Była to Biblioteka Polska Teologów Wrocławskich przy Seminarium Duchownym w Ołomuńcu, powstała już w 1845 r. (a więc cztery lata przed utworzoną przez Pawła Stalmacha Biblioteką dla Ludu Kraju Cieszyńskiego w...

Epizod z czasów II wojny światowej – otwarcie Oddziału ZOL w Cieszynie

W Cieszynie od 23 marca 1944 r. działał miejscowy oddział Zentral-Institut für Oberschlesische Landesforschung (Centralnego Instytutu Badań nad Górnym Śląskiem), którego centrala została uruchomiona w lutym 1942 r. w Katowicach, filie zaś sukcesywnie były otwierane w posiadających tradycje naukowe miastach prowincji górnośląskiej – Opolu, Bytomiu i Raciborzu, a niedługo po...

Zostań w domu i… uporządkuj rodzinne archiwum

Co jeszcze można zrobić, siedząc w domu? Można ten czas wykorzystać miło i pożytecznie porządkując stare, rodzinne dokumenty. Przed przystąpieniem do działania warto zaopatrzyć się w szary papier albo w coś, co go zastąpi, żeby dokonując wstępnej segregacji, podzielić dokumenty na grupy tematyczne lub formalne i wsunąć w najprostsze obwoluty...