Książnica Cieszyńska zaprasza na „Noc z Szersznikiem”

Po pandemicznej przewie, w piątek 20 maja 2022 r., mieszkańcy Cieszyna i liczni goście będą mogli wziąć udział w kolejnej cieszyńskiej „Nocy Muzeów”. W organizację trzynastej edycji cieszącej się wielką popularnością imprezy włączyła się również Książnica Cieszyńska. Przygotowane przez Książnicę Cieszyńską propozycje adresowane są tradycyjnie do całych rodzin, a „Noc Muzeów” przebiegnie w naszej bibliotece pod znakiem 220 rocznicy oddania do publicznego użytku zgromadzonego przez ks. Leopolda Jana Szersznika księgozbioru. Dzięki temu – poprzez zabawę i bezpośredni kontakt z zabytkowymi rękopisami i drukami – nasi goście będą mogli zdobyć wiedzę na temat najcenniejszych ksiąg przechowywanych współcześnie nad Olzą.

 

 

Przede wszystkim zwiedzający będą mieli jedną z ostatnich okazji do zobaczenia wystawy zatytułowanej „Białe kruki z biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika”, która prezentuje przechowywane w Książnicy Cieszyńskiej najcenniejsze druki i rękopisy. Atrakcją będzie również możliwość przyjrzenia się zabytkowemu księgozbiorowi ks. Leopolda Jana Szersznika, który jest eksponowany w sali, uznawanej za jedno z najpiękniejszych wnętrz bibliotecznych w Polsce.

Artystycznym akcentem „Nocy z Szersznikiem” będzie występ Wyższobramskiego Chóru Kameralnego – jednej z kulturalnych wizytówek Cieszyna. Jak co roku zaprosimy też gości do naszych pracowni konserwatorskich. Specjalistki Książnicy przeprowadzą tam pokazy konserwacji starych ksiąg i dokumentów. Prowadzące pokażą m.in., jak w nowoczesny sposób uzupełnia się ubytki w papierze oraz jak oprawia się księgi starymi metodami. Uczestnicy warsztatów w niewielkim zakresie będą mogli pomóc w demonstrowanych czynnościach, poznają też odpowiedzi na szereg pytań związanych z przechowywaniem starych, rodzinnych pamiątek. Przekonają się ponadto, jak pod mikroskopem wyglądają szkodniki niszczące papier.

Podczas Nocy Muzeów gościom zaprezentuje się również sama Książnica Cieszyńska. Dzięki temu zainteresowani będą mieli okazję dowiedzieć się, jakie korzyści płyną m.in. z posiadania naszej karty bibliotecznej. Wzorem lat ubiegłych mieszkańcy Cieszyna otrzymają możliwość wpisania się do kroniki swego miasta, a miłośnicy starych ksiąg będą mogli sprawdzić swą wiedzę, biorąc udział w okolicznościowym quizie. Z myślą o najmłodszych (choć nie tylko) odbędą się natomiast warsztaty plastyczne pt. „Szersznik i jego kot”. Ich uczestnicy postarają się stworzyć niebanalne plastyczne wizje twórcy cieszyńskiej biblioteki i jego pupila. Wszyscy zaś goście Książnicy będą mogli obejrzeć „szersznikowską” prezentację multimedialną.

 

PROGRAM „NOCY Z SZERSZNIKIEM”

Godz. 19.00

  • Otwarcie „Nocy Muzeów” w Książnicy Cieszyńskiej.

 

SALA EKSPOZYCYJNA

Godz. 19.00-24.00

  • Możliwość zwiedzenia wystawy „Białe kruki z biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika” prezentującej przechowywane w Książnicy Cieszyńskiej najcenniejsze druki i rękopisy.

Tegoroczna Noc Muzeów będzie jedną z ostatnich okazji, by obejrzeć budzącą ogromne zainteresowanie wystawę „Białe kruki z biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika”. Prezentuje ona przechowywane w Książnicy Cieszyńskiej najcenniejsze druki i rękopisy, a okazją do jej zorganizowania była przypadająca w tym roku 275 rocznica urodzin ks. Leopolda Jana Szersznika, a także 220 rocznica oddania założonej przez niego biblioteki do użytku publicznego.

Leopold Jan Szersznik (1747-1814), rodowity cieszynianin, jezuita, polihistor, zasłużony pedagog i społecznik stworzył na przełomie XVIII i XIX wieku połączoną z muzeum oświeceniową bibliotekę o charakterze uniwersalnym, która stała się pierwszą tego typu publiczną placówką na całym Górnym Śląsku. Jej bogactwo jest trudne do ukazania w ramach jednej ekspozycji. Dlatego autorzy najnowszej wystawy zdecydowali się przedstawić zawartość biblioteki ks. Szersznika przez pryzmat zgromadzonych przez niego – tytułowych – białych  kruków, których tematyczna, formalna i proweniencyjna różnorodność dobitnie unaocznia wszechstronność i bogactwo całości szersznikowskich zbiorów i ich olbrzymią wartość historyczną.

 Godz. 19.30 i 21.00

  • Kuratorskie oprowadzanie po wystawie „Białe kruki z biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika”. Zapisy od godz. 19.00 w hallu Książnicy Cieszyńskiej (zbiórka przed wejściem do sali ekspozycyjnej).

 

HALL GŁÓWNY

Godz. 20.00

  • Występ Wyższobramskiego Chóru Kameralnego.

Mimo, że Książnica Cieszyńska zaprasza gości od godz. 19.00, oficjalna inauguracja Nocy Muzeów nastąpi o godz. 20.00. Moment ten uświetni występ Wyższobramskiego Chóru Kameralnego pod kierownictwem Piotra Sikory. Chór Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie działa od 2006 r. Repertuar zespołu obejmuje ponad dwieście utworów. Są to głównie pieśni sakralne a cappella polskich i zagranicznych twórców, a także utwory ludowe, patriotyczne oraz muzyka popularna. Chór nie tylko służy pieśnią w cieszyńskim kościele Jezusowym, ale koncertuje w wielu miejscach w Polsce. Występował m.in. podczas uroczystości z udziałem prezydenta RP. W swej historii prezentował się również w Czechach, Holandii, Niemczech oraz Wielkiej Brytanii.

Godz.19.00-24.00

  • Możliwość indywidualnego obejrzenia zabytkowego księgozbioru ks. Leopolda Jana Szersznika. Prezentacja dzieł autorstwa ks. Leopolda Jana Szersznika (hall dolny).

Biblioteka księdza Leopolda Jana Szersznika (1747-1814) jest najstarszym i najcenniejszym księgozbiorem wchodzącym w skład Książnicy Cieszyńskiej. Współcześnie stanowi rzadki przykład biblioteki osiemnastowiecznej, uporządkowanej według układu działowego i posiadającej oryginalne wyposażenie, na które składa się kilkadziesiąt okazałych, wykonanych w stylu klasycystycznym dębowych regałów. Biblioteka ks. Szersznika liczy ok. 17 tys. dzieł drukowanych (w tym ponad 12 tys. starodruków), 46 inkunabułów oraz ok. tysiąca rękopisów. Większość druków pochodzi z wieku XVIII, ale sporo jest także książek XVII i XVI-wiecznych. W Książnicy Cieszyńskiej księgozbiór ten jest wyeksponowany w specjalnie w tym celu zaprojektowanej sali, uznawanej za jedno z najpiękniejszych wnętrz bibliotecznych w Polsce. Jej prezentacja stanowić będzie naturalne dopełnienie wystawy „Białe kruki z biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika”.

 

PRACOWNIE KONSERWATORSKIE

Godz. 20.00 i 22.00

  • Pokazy pt. „Konserwacja dawnej książki”. Grupy maks. 10-12 osób. Zapisy od godz. 19.00 w hallu Książnicy Cieszyńskiej (zbiórka w hallu głównym).

Miłośnicy książek zobaczą, jak w praktyce wygląda i na czym polega ochrona zabytkowych księgozbiorów. Oprowadzani przez konserwatorów będą mogli z bliska przyjrzeć się ich codziennej pracy i przekonać, jak bardzo mogą być zniszczone księgi, którym zaszkodził nie tylko czas, ale przede wszystkim człowiek, owady i mikroorganizmy. Zwiedzający zobaczą, jak czyści się zabrudzenia, naprawia mechaniczne uszkodzenia, wykonuje skórzane oprawy, a także jak przy użyciu specjalistycznego sprzętu wypełnia się ubytki papierową pulpą.

 

CZYTELNIA OGÓLNA

Godz. 19.00-24.00

  • Prezentacja oferty Książnicy Cieszyńskiej.

Książnica Cieszyńska to najważniejsza biblioteka Śląska Cieszyńskiego. Jako jedyna w naszym regionie posiada też status placówki naukowej. Goście „Nocy Muzeów” będą więc mieli okazję przekonać się, jakie korzyści płyną z posiadania naszej karty bibliotecznej. Dowiedzą się, jak korzystać z liczącego ponad 200 tys. dokumentów zasobu Książnicy Cieszyńskiej, jak zamówić materiały ze zbiorów innych bibliotek  naukowych oraz jak dotrzeć do cyfrowych kopii ponad 3 mln książek i czasopism naukowych udostępnianych przez Bibliotekę Narodową. Podpowiemy ponadto, jak zamówić reprodukcje fotograficzne czy skany wybranych fragmentów publikacji ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej, a także jak uzyskać informacje o wystawach, prelekcjach i innych aktualnych wydarzeniach organizowanych w naszej bibliotece.

  • Możliwość wpisu do Kroniki Miasta Cieszyna oraz zakupu wydawnictw Książnicy Cieszyńskiej.

Kontynuujemy zabawę polegającą na przywołaniu wspomnień związanych ze swoim miastem i utrwaleniu ich w przygotowanej specjalnie na tę okazję, tworzonej zbiorowo Kronice Cieszyna. W poprzednich latach nasze zaproszenie przyjęło wielu gości, a karty Kroniki zapełniły się wpisami o różnorodnej treści i formie. Przywołane w nich zostały dzieje rodzinne, wspomnienia z lat szkolnych czy niezapomniane wrażenia z pierwszych pobytów w mieście tych, który trafili do Cieszyna już jako dorośli ludzie. Spisywanie Kroniki stało się okazją nie tylko do przywoływania wspomnień, ale i po prostu do wyrażania sympatii dla miasta. Podczas zbliżającej się kolejnej edycji „Nocy Muzeów” Kronika Cieszyna zostanie więc wyłożona w Książnicy Cieszyńskiej ponownie.

Godz. 19.00-22.00

  • Quiz wiedzy o „białych krukach” z biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika w oparciu o kuratorskie lub samodzielne zwiedzenie wystawy.

Dla osób chcących sprawdzić swą wiedzę o starych księgach przygotowaliśmy krótki, okolicznościowy quiz wiedzy o „białych krukach” biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika. By wziąć w nim udział po obejrzeniu wystawy wystarczy pobrać w czytelni ogólnej specjalny kwestionariusz i odpowiedzieć poprawnie na piętnaście pytań związanych z wystawą „Białe kruki z biblioteki ks. Leopolda Jana Szersznika”. Na najlepszych czekać będą okolicznościowe upominki.

 

SALA KONFERENCYJNA

Godz. 19.00-23.00

  • Warsztaty plastyczne „Szersznik i jego kot”.

Zachowało się niewiele źródeł mówiących cokolwiek o cechach osobowościowych ks. Leopolda Jana Szersznika, jego emocjach czy zwykłym, ludzkim obliczu. Pewnych wskazówek w tej sferze dostarcza korespondencja cieszyńskiego jezuity, jego autobiografia, a przede wszystkim notatki, które pozostawił. Wśród nich szczególną wartość posiada tom zatytułowany „Miscellanea”, w którym prócz zawodowych i naukowych zapisków odnaleźć można informacje odnoszące się do spraw osobistych. I tak pod datą 11 marca 1804 r. ks. Leopold zapisał: „zaginęła moja czarno-biała łaciata kotka. Utrzymywała dom wolny od myszy, a swoje młode kochała tak bardzo, że przez ponad rok, kiedy nie chciały chodzić z nią do spiżarni, podawała im pierś. Nawet gdy znajdowała się wysoko na dachu, schodziła do wołającego, jeśli tylko go znała, pokonując często wiele przejść. Kiedy groziłem jej palcem, kładła głowę na ziemi, jakby dla przyjęcia kary. Porozumiała się też z psem i jadała z nim z jednej miski”.

Pół żartem uznać więc można, że cieszyńscy miłośnicy kotów mają w osobie ks. Leopolda Jana Szersznika swojego patrona. Ta drobna notatka zdaje się jednak odsłaniać sympatyczny rys osobowości cieszyńskiego jezuity, na ogół trudno dostrzegalny z „pomnikowej” perspektywy, w jakiej przyjęło się o nim mówić i pisać. Współcześnie nie dysponujemy wizerunkiem szersznikowskiej kotki, za to pozostaje do naszej dyspozycji księgozbiór ks. Leopolda, a w nim całkiem sporo kocich portretów. O niebanalne, plastyczne wizje ks. Szersznika i jego pupila będą się mogli pokusić także goście Książnicy. Przygotowane przez nas warsztaty plastyczne adresowane są nie tylko do dzieci, ale do wszystkich zainteresowanych. Zwieńczone zostaną zaś wystawą wykonanych prac, która będzie dostępna od 24 do 28 maja 2022 r. w Książnicy Cieszyńskiej.

Godz. 19.00-24.00

Prezentacja multimedialna zbiorów bibliotecznych ks. Leopolda Jana Szersznika.