„Libri catenati, czyli księgi łańcuchowe ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej” to kolejny wykład z cyklu „Cymelia i osobliwości ze zbiorów Książnicy Cieszyńskiej”, który odbędzie się w sali konferencyjnej biblioteki w piątek, 26 czerwca 2026 roku o godz. 17.00.
Tym razem prelegentka, Jolanta Sztuchlik, spróbuje odpowiedzieć na pytanie, dlaczego w średniowiecznych bibliotekach przytwierdzano książki do regałów łańcuchami. Przedstawi również kulisy swoich badań poświęconych gotyckim oprawom z księgozbioru Leopolda Jana Szersznika.
Termin „libri catenati” wywodzi się z języka łacińskiego i w dosłownym tłumaczeniu oznacza „księgi łańcuchowe” (od łac. liber – księga oraz catena – łańcuch). Określa się nim woluminy, które w średniowiecznych bibliotekach były fizycznie przytwierdzone metalowymi łańcuchami do pulpitów i regałów. System ten wprowadzono w czasach, gdy książki były przedmiotami niezwykle kosztownymi, wręcz luksusowymi, a łańcuchy miały zabezpieczać je przed kradzieżą. W późniejszych epokach, kiedy woluminy stały się towarem powszechnie dostępnym, zabezpieczenia te usuwano, ponieważ niszczyły oprawy sąsiadujących z nimi dzieł.
Dziś na dawnych księgach zachowały się ślady po mocowaniach. Dzięki nim udało się w ostatnim czasie zidentyfikować dwa kolejne takie egzemplarze w księgozbiorze ks. L. J. Szersznika. Podczas nadchodzącego spotkania będzie można uzyskać szczegółowe informacje o ich odkryciu, historii oraz drodze, jaką przebyły, zanim trafiły do cieszyńskich zbiorów.
Jolanta Sztuchlik
