Słownik historyczny i krytyczny Pierre’a Bayle’a – arcydzieło XVII-wiecznej erudycji

W zbiorach Książnicy Cieszyńskiej znajdują się dwa kompletne wydania czterotomowego Słownika historycznego i krytycznego (Dictionnaire historique et critique) – najsłynniejszego kompendium XVII-wiecznej erudycji autorstwa Pierre'a Bayle'a. Jedno z nich to wydrukowane w Amsterdamie w 1740 r. piąte wydanie francuskojęzycznego oryginału, opatrzone superekslibrisem Hugona Kołłątaja oraz faksymilami Józefa Ignacego Kraszewskiego; drugie...

Zasłużony polski działacz narodowy o… chrząszczu słoniku orzechowcu

Urodzony w Grodziszczu ANDRZEJ KOTULA (1822–1891) uchodzi za jednego z najbardziej zasłużonych polskich działaczy narodowych na Śląsku Cieszyńskim. Był jednym z „budzicieli polskości” – pięcioosobowej grupy kolegów z jednej klasy gimnazjum ewangelickiego, którzy w latach czterdziestych XIX wieku zaczęli tworzyć zręby polskiego ruchu narodowego w regionie. Na rzecz lokalnej społeczności...

Romantyczne misterium nocy

W dziale poezji księgozbioru Leopolda Jana Szersznika znajduje się arcydzieło wybitnego autora, którego przełomowa twórczość niesłusznie popadła w zapomnienie. Autorem tym jest Edward Young (1683-1765) – brytyjski poeta, krytyk literacki, anglikański duchowny, moralista, filozof oraz teolog, zaś wzmiankowanym dziełem są słynne Complaint, or Night-Thoughts on Life, Death, and Immortality. To...

Księdza Szersznika wprawki w polszczyźnie i najstarszy słownik gwary cieszyńskiej*

Zachowana w zbiorach Książnicy Cieszyńskiej pisarska spuścizna ks. Leopolda Jana Szersznika jest niezwykle bogata i wewnętrznie zróżnicowana. Prócz obszernych i znanych opracowań kryje ona mnóstwo niepozornych drobiazgów, które w niejednym przypadku, przy głębszym rozpoznaniu, okazują się nadzwyczaj interesujące i cenne. Do tej kategorii zaliczają się rozsiane w kilku miejscach polskojęzyczne...

Henryk Jasiczek a polska irredenta na Zaolziu w 1945

2 marca 2019 r. minęła setna rocznica urodzin Henryka Jasiczka najwybitniejszego zaolziańskiego poety, przez wielu uznawanego za sumienie Zaolzia, którego biografia na równi z twórczością odzwierciedlać zdaje się tragiczne losy tej ziemi. Jego społeczna i polityczna aktywność, przerwana w okresie „normalizacji” całkowitym i – jak się miało okazać – dożywotnim...

Boże Narodzenie i Wielkanoc w miniaturowych drzeworytach Pawła Stellera

Dzięki Donacji im. Zbigniewa Michejdy ikonograficzne zbiory Książnicy Cieszyńskiej wzbogaciły się ostatnio o cenną kolekcję oryginalnych miniaturowych grafik. Są to życzenia z okazji świąt Bożego Narodzenia i Wielkiej Nocy, wykonywane w latach 1947-1973 w formie drzeworytów przez wybitnego śląskiego artystę, Pawła Stellera (1895-1974) i w 1974 r. scalone w dwóch...

Czarownica powołana

„Czarownica powołana albo krótka nauka i przestroga ze strony czarownic” to tytuł krótkiej rozprawy, która wchodzi w skład należącej do Książnicy Cieszyńskiej kolekcji Józefa Ignacego Kraszewskiego. W Cieszynie znajduje się jej druga edycja, ogłoszona w 1714 r. w Gdańsku, w oficynie Jana Daniela Stolla „za staraniem i kosztem Wiel. Consystorza...

Najcenniejsze drukowane polonika w Książnicy Cieszyńskiej – Biblia Leopolity i Biblia Brzeska

Marek Szarffenberg był największym po Hallerze krakowskim księgarzem. W 1514 r. nabył najstarszą w Krakowie księgarnię. Początkowo zajmował się wyłącznie handlem księgarskim i finansował nakłady drukowane przez Unglera i Wietora, a zwłaszcza swego krewnego, Macieja. Z roku na rok powiększał swój stan posiadania, wzbogacając się jeszcze o drukarnię, zakład introligatorski...

Największa i najmniejsza książka w zbiorach Książnicy Cieszyńskiej

Do najczęściej zadawanych przez zwiedzających zabytkowe biblioteki, takie jak  Książnica Cieszyńska, pytań należą te o różnego rodzaju książkowe rekordy. Która książka jest w bibliotece najstarsza? Która największa (i ile waży ?),  a która najmniejsza? W przypadku Książnicy Cieszyńskiej, w której zbiorach przechowywana jest biblioteka L. J. Szersznika, a w jej...

Najstarsza encyklopedia w Książnicy Cieszyńskiej

Wśród najstarszych druków z kolekcji Leopolda Jana Szersznika zwraca uwagę dzieło autorstwa Izydora z Sewilli „Etymologiae”, drukowane w Augsburgu u typografa Günthera Zainera jesienią 1472 roku. Praca ta stanowi jednocześnie jedno z najstarszych, sięgających średniowiecza wydawnictw encyklopedycznych.   Izydor w roku 600 został biskupem Sewilli, która na przełomie VI i...